Tarihçe
Exlibrary, evveliyatı 1996 yılına dayanan internet ilgisi ve 1997 yılında beliren kişisel site merakıyla yola çıkıp, 2000 yılında yayımlamak istediği şiir kitabını “Elektronik Kitap” kavramıyla ilgili oluşturduğu ilk Türkçe içeriğe yedirerek hem kitabını yayımlamak, hem de kendini gizlemek isteyen Ali Rıza Esin tarafından kuruldu.
Exlibrary ismi, neredeyse ilgili tüm internet alan isimlerinin parsellenmiş olması nedeniyle “Kitap” ve “Kitaplık” kavramlarını çağrıştıran yabancı da olsa bir isim bulma ihtiyacından türetildi. “Elektronik Kütüphane”, “Sanal Kütüphane” olunacaktı. “E-Kütüphane” olunacaktı, “E-Library” ve başka jenerik isimlerin kullanılamamasından dolayı, kavramı çağrıştıran bir başka kavram arandı. Exlibrary, bir vakitler bir kütüphanenin envanterinde bulunan, ancak şu ya da bu nedenle artık o kütüphaneden azat edilmiş, mevcut sahibini sevindiren kitaplar için kullanılan Latince kökenli, İngilizce bir tabir olarak kulağa hoş geldi ve sanal kütüphane Exlibrary böyle doğdu.
E-Kitap kavramını içerik olarak sunma amacını, “Kavrama yabancı ama bildik kitap yayımlama rutininin dışında kalanlara bunu yapabileceklerini göstermek ve kabul edenlerle çoğalarak suçu tabana yaymak.” şeklinde özetliyor Esin. Bu biçimde başlayan ve iki elin parmaklarını geçmeyen sayıda kitabı E-Kitap düzeninde yayımlayarak yerel anlamda bir ilki gerçekleştiren Exlibrary daha sonra, başka yazar katılımlarına olanak sağlanabilecek bir şekle büründü. Web sitesi, “blog” mantığına oturtuldu. Böylelikle Exlibrary, elektronik kitapların yanı sıra, zamanla e-kitaplardan daha fazla ağırlık kazanacak günlük, gün aşırılık, haftalık, aylık; özcesi belirsiz aralıklarla, muhtelif yazılar yayımlamaya başladı. Bu yazılar ilkin ülke gündemiyle ilgiliydi ve Exlibrary yöneticisinin az sesli politik görüşlerini içeriyordu. Başka yazar katılımlarıyla bu görüşler çok sesliliğe yöneldiyse de, hareket noktası olan “kitap” olgusu gözetilerek edebiyata göz kırpan daha “edepli” yazılar, şiirler ve denemelerle devam etmenin Exlibrary ziyaretçileri için daha doyurucu olacağına karar verildi. Bu yeni altyapının, zenginleştirilen içeriğin ve ziyaretçiler ile yayımlanan yazılar üzerinden etkileşime geçilmesinin hatırı sayılır katkısıyla Exlibrary’nin ziyaretçi sayısı 2006 yılından itibaren artmaya başladı ve yeni yazar katılımları sağlandı.
Ziyaretçi sayısının artışı beraberinde içeriği daha etkin sunabilme ve ziyaretçileri daha profesyonel bir arayüzle karşılama arayışlarını getirdi. 2007 yılında bu ihtiyaca yönelik tasarım yenileme çalışmaları hız kazandı ve site yılın ikinci yarısında bilinen görünümüne kavuşmakla birlikte, iyileştirme ve geliştirme çalışmaları hep devam etti.
Exlibrary, aynı amacı paylaşan ve benimseyen yeni dostlar edindi. Gönüllülük esasına dayalı bir işbirliği sayesinde sunulabilen yayınların okur gözünde değeri arttı. Bir başına yola çıkan Exlibrary, daha çok yazara ev sahipliği yapan ve onların zevkle okunan onlarca yazısını yayımlayan bir web sitesi haline geldi.
Gelinen noktada Exlibrary’nin yeni misyonu belli olmuştu:
“Yazarlara, yazanlara yardım ve yataklık etmek.”
Bunu yaparken gözetilen unsurların başında ticari kaygı adına düşülebilecek yanlışlardan kaçınmak, katkı sağlayanlarıyla ilişkilerinde maddî ve manevî saygı esasını korumak, sağlanan katkıları olabilecek en iyi ve titiz şekilde sunmaya çalışmak, okuru ve izleyeni dikkate almak geliyordu.
Artan ilgi ve ziyaretçi sayısı, ziyaretçilerinin niteliklerinden de hareketle Exlibrary’yi yeni içerikler sunmaya yöneltti. Edebiyatı da içine alan “sanat” kavramı, Exlibrary’nin temel misyonuna yeni görevler ekledi. Bu görevlerin altından hakkıyla kalkabilme gereği, konusunda söz sahibi profesyonel dostlarının işin içinde bulunmasını zorunlu kılıyordu. Öyle de oldu ve Exlibrary bir editöre, bir yayın kuruluna kavuştu.
İnternet üzerinden yürütülen yayın işleri iletişimi, Exlibrary’yi kotaranların 12 Haziran 2008 tarihinde gerçekleştirdikleri ve Exlibrary’nin o gününü ve yarınını değerlendirdikleri “Exlibrary Dashboard Birinci İstanbul Buluşması” başlıklı bir toplantıyla yere basar hale geldi ve o vaktin Yayın Yönetmeni Ali Rıza Esin, Editörü Burcu Sevil Şahin, Yazarları Özcan Doğan, Cem Çınar ve Sinem Koyun katılımlarıyla koparılan fikir fırtınası sayesinde sanal varlığını ete kemiğe büründüren, gerçekleyen, ona yeni anlamlar katan; yüzeyde dingin, derinlerindeki dip dalgalarının yeni fırtınaları yabancılamadığı engin bir denizde buldu kendini…
Exlibrary, bugün Site Yöneticisi Ali Rıza Esin, Genel Yayın Yönetmeni Burcu Sevil Şahin, Editör Özcan Doğan kaptanlığında, rüzgârın durduğu yerde yürekleriyle yelkenlerini şenlendirmeye devam eden eski-yeni dostları ve okurlarıyla “tam yol ileri” diyerek yol almaya devam ediyor…
Eylül 2008
